نیم‌نگاهی به شاخص‌های توسعه استان سیستان و بلوچستان و پیش نویس سند توسعه استان

 ۱۴۰۰/۰۶/۱۰
  فایلهای مرتبط
نیم‌نگاهی به  شاخص‌های توسعه استان سیستان و بلوچستان  و پیش نویس سند توسعه استان
استان سیستان و بلوچستان در جنوب‌شرقی کشور واقع شده است و با توجه به مجاورت با دریای عمان، قرارگیری در مسیر کریدور‌های بین‌المللی به‌ویژه محور شرق، برخورداری از حدود 1500 کیلومتر مرز آبی و خاکی در شرق و جنوب کشور و استقرار در مسیر شاهراه ارتباطی ایران با شبه‌قاره هند و شرق آسیا از طریق اقیانوس هند، ظرفیت‌های بالقوه‌ای برای توسعه مبتنی بر تجارت خارجی و صادرات مجدد، صنایع دریایی و شیلات دارد. اما با وجود تدوین و اجرای برنامه‌های متعدد توسعه زیرساخت‌ها و بهبود خدمات اجتماعی در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تلاش‌های سازمان‌های مردم‌نهاد، همچنان در اغلب شاخص‌های اقتصادی و اجتماعی شرایط نامطلوبی دارد. برخورداری از قدرت انعطاف، تطبیق فعال با شرایط نوپدید، قدرت رقابت‌پذیری اقتصادی، به بیانی دیگر برخورداری از قدرت جذب، نگهداشت و انباشت سرمایه انسانی و مالی و برخورداری از بازدهی و بهره‌وری رقابت‌پذیری منابع، در مقایسه با سایر مناطق از مهم‌ترین ویژگی‌های یک اقتصاد پویا است؛ در حالی که ناموزونی توسعه منطقه‌ای در ایران، علاوه بر کاهش قدرت انعطاف‌پذیری و رقابت‌پذیری مناطق کمتر توسعه‌یافته نسبت به مناطق توسعه‌یافته، پویایی اقتصاد ملی را نیز کاهش داده و امکان دستیابی به رشد پایدار اشتغال‌زا را با مخاطره مواجه ساخته است.

یکی از مزیت‌های مهم استان، وجود سند بالادستی « توسعه محور شرق» است که می‌تواند مسیر و راهبرد توسعه بلندمدت استان را ترسیم کند. این سند در سال 1367 تصویب شد و در سال 1381 با بازنگری به تصویب هیات دولت وقت رسید. مهم‌ترین راهبردهای این سند عبارتند از:

·        برقراری امنیت لازم در ابعاد مختلف (فیزیکی، اقتصادی و اجتماعی) به منظور تسهیل فرآیند توسعه استان

·        مدیریت بهینه منابع طبیعی و انجام سرمایهگذاری دولت در امر تقویت، تجهیر و توسعه زیربناهای استان

·        ایجاد ظرفیتهای زیربنایی، نهادی و سازمانی لازم برای استفاده حداکثر از قابلیتهای ترانزیتی استان، بهعنوان یک مزیت مهم با توجه به تحولات اخیر جهانی و منطقهای

·        ایجاد تسهیلات و مشوقهای قانونی لازم برای جذب و تجهیز سرمایههای داخلی، خارجی و بومی خارج از کشور

·        توسعه منابع انسانی استان و ارتقای سطح سواد و فرهنگ عمومی مردم از طریق گسترش آموزشهای ترویجی، عمومی، حرفهای و تخصصی

·        تقویت و گسترش مناسبات فرهنگی و اقتصادی استان با سطح ملی

·        توجه به ارزشها، گرایشها و نهادهای قومی- محلی در سیاستگذاری و تصمیمگیریهای فرهنگی، هنری و اجتماعی استان

·        ارتقای سطح آموزش و آگاهیهای اجتماعی زنان و سازماندهی مشارکت آنها در فرآیند توسعه استان

·        تمرکززدایی در مدیریت توسعه استان، حمایت موثر از تاسیس نهادهای مدنی و صنفی غیر دولتی و ارتقا اختیارات تصمیمگیری و توانمندسازی مدیریت محلی

·        ساماندهی مبادلات برونمرزی کالا و تبدیل شیوههای غیرقانونی (قاچاق انواع کالا و بهویژه سوخت و سایر کالاهای مشمول یارانه به مبادلات رسمی

·        مهار جریان ورود مواد مخدر و مقابله با سازماندهی ترانزیت و توزیع آن از طریق مرزهای شرقی استان در چارچوب همکاریها و هماهنگی‌های منطقهای و بینالمللی

با وجود اجرای بخش مهمی از طرح‌‌ها و پروژه‌های مصوب در اسناد توسعه محور شرق، متاسفانه بخشی از اهداف و راهبردهای مصوب تحقق‌نیافته است.

مطالعه حاضر بر آن است تا شاخص‌های توسعه‌یافتگی استان سیستان و بلوچستان را بر اساس آخرین داده‌های در دسترس بررسی کند و تصویری نمایا از شکاف توسعه‌ای این استان با سطح ملی در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و زیربنایی ارائه دهد. در این گزارش، شاخص‌های توسعه انسانی، جمعیت و مهاجرت، اقتصاد کلان، فقر و رفاه اجتماعی، زیربنایی به تفصیل و به طور مقایسه‌ای مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

نتایج این پژوهش نشان می‌دهد استان سیستان و بلوچستان اگر چه طی دهه‌های گذشته در کانون توجه برنامه‌های آمایش سرزمین، برنامه‌های توسعه و فعالیت‌های گروه‌های خیریه و سمن‌ها بوده است، اما همچنان این استان از فقر و محرومیت رنج می‌برد و از منظر شاخص‌های مختلف اغلب در بدترین وضعیت در بین استان‌های کشور قرار دارد. بهبود شاخص‌های توسعه‌ای به خصوص در زمینه اشتغال، از مهم‌ترین اولویت‌ها نه‌تنها در سطح منطقه‌ای، بلکه در سطح کشوری و امنیت ملی به شمار می‌رود.

از دیگر سو با توجه به جمعیت جوان استان، ضرورت سرمایه‌گذاری و توجه ویژه به بخش‌های بهداشت و درمان و آموزش در جهت بهبود شاخص‌های توسعه انسانی در سطح استان ضروری است. در صورت عدم توجه به این موضوع و وضعیت نامناسب کودکان در سطح استان، این فرصت و پنجره جمعیتی درخشان به تهدیدی برای منطقه و درنهایت کشور تبدیل خواهد شد.

پس از بررسی شاخص‌های توسعه، در فصل بعدی گزارش، مروری بر مهم‌ترین اسناد توسعه‌ای استان با هدف استخراج مهم‌ترین ابعاد قابل توجه و مغفول برای برنامه‌ریزی‌های آتی انجام گرفته است و در نهایت، فصل بعدی گزارش به هدف مهم که تدوین پیش نویس سند توسعه استان است، پرداخته است. بدین ترتیب، ابتدا اهداف کلان توسعه، راهبردهای کلان و سیاست‌های توسعه استان و سپس برنامه‌های اقدام لازم، تدوین شده است. در نهایت، فهرستی تفصیلی از پروژه‌های تدوین شده برای توسعه استان، متناسب با اهداف، راهبردها و سیاست‌ها در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و زیربنایی و به تفکیک مجری‌های مربوطه، استخراج شده است.

برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.